လႍန်ခဲ႔တဲ႔၁၉၄၉-ခုၙ႐စ် ေအာက်တုိဘာလ ၁-ရက်ေန႔ ပီကင်းမ႐ာ ဥကၠဌ-ေမာ်စီတံုးက တရုတ်ႅပည်သူ႔သမၿတနုိင်ငံထူေထာင်လုိက်ႅပီႅဖစ်ေႄကာင်း၊ တရုတ်ႅပည်က တန်းတူရည်တူအႅပန်အလ႐န်အကႀိဳးရ႐ိေစေရးကုိလုိက်နာႅပီး တႅခားနုိင်ငံရဲ႔နယ်ေႅမအခႀုပ်အႅခာအာဏာပုိင်မ႒ကုိေလးစားတဲ႔နုိင်ငံမႀားနဲ့ သံတမန်ဆက်ဆံေရးထားရ႐ိလုိေႄကာင်း၊ တည်ႄကည်ေလးနက်စႍာေႄကညာခဲ႔ပါတယ်။ အဲဒီ့အခႀိန်တုန်းကဆုိရ႐ယ်လစ်မဟုတ်တဲ႔နုိင်ငံမႀားအနက် ႅမန်မာနုိင်ငံဟာ တရုတ်ႅပည်သစ်ကုိပထမဆံုးအသိအမ႐တ်ႅပဳခဲ႔တဲ႔ နုိင်ငံတစ်နုိင်ငံႅဖစ်ပါတယ်။
၁၉၅၂-ခုၙ႐စ်က တရုတ်အစိုးရဟာ ပီကင်းနုိင်ငံႅခားဘာသာေကာလိပ်မ႐ာ အဂၤလိပ်ဘာသာသင်ယူေနတဲ႔(ခႀန်ေရႎစန်)ေခါ်(ဦးေရႎ)ကို ႅမန်မာနုိင်ငံဆုိင်ရာတရုတ်သံရံုးမ႐ာ အလုပ်လုပ်ဘုိ႔ ႅမန်မာဘာသာသင်ယူဘုိ႔အတႍက် ႅမန်မာနုိင်ငံသို႔ေစလႎတ်ခဲ႔ပါတယ်။ အဲဒီ့ခႀိန်ကစႅပီး ဦးေရႎဟာ ႅမန်မာနုိင်ငံနဲ႔ ရင်းၙ႐ီးလာပါတယ်။ တရုတ်ႅပည်သစ်ပႀိဳးေထာင်တဲ႔ပထမအဆင်႔ႅမင်႔ႅမန်မာစကားႅပန်အေနနဲ႔ ဦးေရႎက ေမာ်စီတုန်း၊ ခႀူအင်လုိင်း၊ လႀူေရ႐ာ႔ခႀီ၊ တိန်႔ေရ႐ာင်ဖိန်စတဲ႔ပါတီနဲ႔နုိင်ငံေခါင်းေဆာင်မႀားအတႍက် ႄကိမ်ေပါင်းမႀားစႍာ စကားႅပန်ေပးခဲ႔ပါတယ်။ သူက ၁၉၈၇-ခုၙ႐စ်မ႐ ၁၉၉၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်အထိ ႅမန်မာနုိင်ငံဆုိင်ရာတရုတ်သံအမတ်ႄကီးအႅဖစ်လည်း တာ၀န်ထမ်းေဆာင်ခဲ႔ဖူးပါတယ်။ ဦးေရႎက တရုတ်-ႅမန်မာနုိင်ငံႅခားေရးဆက်ဆံမ႒သမုိင်းသက်ေသႅပနုိင်သူႅဖစ်တယ်လုိ႔လည်း ဆုိနုိင်ပါတယ်ရ႐င်။
သံတမန်အဆက်အသႍယ်ထားရ႐ိႅပီးေနာက် တရုတ်-ႅမန်မာဆက်ဆံေရးကုိ အကဲႅဖတ်ရင် ႅငိမ်းခႀမ်းစႍာအတူယ႐ဥ်တႍဲေနထုိင်ေရးမူႄကီး၅-ခႀက်ေဖါၗေဆာင်တဲ႔ထႍန်းလင်းေတာက်ပတဲ႔ႅပယုဂ်ႅဖစ်တယ်လုိ႔ ဦးေရႎက ေႅပာဆုိပါတယ်။
တရုတ်နဲ႔ႅမန်မာၙ႐စ်နုိင်ငံတုိ႔ဟာ ၁၉၅၀-ႅပည်ၙ႐စ်ဇႍန်လ၈-ရက်ေန႔က သံတမန်အဆက်အသႍယ်ထားရ႐ိခဲ႔ပါတယ်။ ၁၉၅၄-ခုၙ႐စ်ဇႍန်လ၂၉-ရက်ေန႔က ၙ႐စ်နုိင်ငံ၀န်ႄကီးခႀုပ်တုိ႔ဟာ ပူးတႍဲေႄကညာစာတမ်းထုတ်ႅပန်ႅပီး ႅငိမ်းခႀမ်းစႍာအတူယ႐ဥ်တႍဲေနထုိင်ေရးမူႄကီး၅-ခႀက်ဟာ တရုတ်နဲ႔ႅမန်မာဆက်ဆံေရးကုိ လမ်းညႎန်မူႅဖစ်ေႄကာင်း ေႄကညာခဲ႔ႄကပါတယ်။ ဒါဟာ ၙ႐စ်နုိင်ငံဆက်ဆံေရး အခန်းကဏၱသစ်ကုိဖႍင်႔လာနိုင်ခဲ႔ပါတယ်။
ကႁန်ေတာ်႔အေတႍ႔အႄကံဳအရ ၁၉၅၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်ကစႅပီး သံတမန်ဆက်သႍယ်ေရးထားရ႐ိခဲ႔ေပမဲ႔ ႅမန်မာဖက်က တရုတ်ဖက်အေပါၗ စုိးရိမ်မ႒မႀားစႍာရ႐ိတယ်။ ၁၉၅၄-ခုၙ႐စ်က ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်း ႅမန်မာႅပည်မ႐ာ ခရီးလ႐ည်႔လည်ႅပီး ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ဦးနုနဲ႔အတူ ႅငိမ်းခႀမ်းစႍာအတူယ႐ဥ်တႍဲေနထုိင်ေရးမူႄကီး၅-ခႀက်ကုိ လမ်းညႎန်ခႀက်မူအႅဖစ်ထားတဲ႔သေဘာတူညီမ႒ရရ႐ိခဲ႔ႅပီးေနာက်ႅမန်မာဖက်ရဲ႔စုိးရိမ်မ႒မႀားစႍာလႍင့်ႅပယ်သႍားခဲ႔တယ်။ အဲဒီ့ၙ႐စ် ဒီဇင်ဘာလက ဦးနုဟာ တရုတ်ႅပည်မ႐ာ လာေရာက်လည်ပတ်ခဲ႔ႅပီး ဥကၠဌ-ေမာ်စီတုန်းနဲ႔ ေတႍ႔ဆံုခဲ႔ကာ ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်းနဲ႔ေစ႔စပ်ေဆႍးေၙႍးခဲ႔ပါတယ်။ ဒါေႄကာင်႔မုိ႔လုိ႔ ၁၉၅၄-ခုၙ႐စ်မ႐ ၁၉၆၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်အထိအေတာအတႍင်း ၙ႐စ်နုိင်ငံအႄကား အႅပန်အလ႐န်ယံုႄကည်မ႒ကုိ ပဏာမအားႅဖင်႔ ထူေထာင်ခဲ႔ႅပီး နယ်နိမိတ်ႅပႏနာကုိ ေခႀာေမာစႍာေစ႔စပ်ေဆႍးေၙႍးခဲ႔ကာ ၁၉၆၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်က ႅမန်မာအိမ်ေစာင်႔အစုိးရ၀န်ႄကီးခႀုပ်အႅဖစ် တာ၀န်ထမ်းေဆာင်ေနတဲ႔ဦးေန၀င်းနဲ႔ တရုတ်-ႅမန်မာနယ်နိမိတ်ႅပႏနာသေဘာတူစာခႀုပ်ကုိ လက်မ႐တ်ေရးထုိးခဲ႔ပါတယ်။ ၁၉၆၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်မ႐ ၁၉၈၈-ခုၙ႐စ်အထိ ၙ႐စ်နုိင်ငံဆက်ဆံေရးဟာ အထႍတ်အထိပ်ႅဖစ်လာႅပီး တည်ႅငိမ်နက်ရိ႒င်းစႍာဖႍံ႔ႅဖိဳးတုိးတက်လာခဲ႔ပါတယ်။ ၁၉၈၈-ခုၙ႐စ်ကစႅပီး အခုအထိ အဆင်႔သစ်ကုိ၀င်ေရာက်လာပါတယ်။ ၁၉၈၈-ခုၙ႐စ်ကစႅပီး ႅမန်မာတပ်မေတာ်အစုိးရက နုိင်ငံေရးအာဏာကုိလႎဲေႅပာင်းယူခဲ႔ႅပီးေနာက် ႅငိမ်းခႀမ်းစႍာအတူယ႐ဥ်တႍဲေနထုိင်ေရးမူႄကီး၅-ခႀက်နဲ႔ တဦးရဲ႔ႅပည်တႍင်းေရးကုိ တဦးက ၀င်မစႍက်ဖက်မ႒ကုိ ဆက်လက်စႍဲကုိင်ထားပါတယ်၊ တရုတ်အစုိးရက ႅမန်မာတပ်မေတာ်စုိးရကုိ အသိအမ႐တ်ႅပဳခဲ႔တဲ႔ ပထမဆံုးနုိင်ငံတစ်နုိင်ငံႅဖစ်ပါတယ်လုိ႔ ဦးေရႎက ရ႐င်းႅပပါတယ်။
တရုတ်နဲ႔ႅမန်မာေခါင်းေဆာင်မႀားက အႅပန်အလ႐န်ခရီးလ႐ည်႔လည်ေလ့ရ႐ိခဲ႔ႄကပါတယ်။ ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်းက ႅမန်မာႅပည်သုိ႔ ၉-ႄကိမ်ေရာက်ရ႐ိခဲ႔သလို ဦးေန၀င်းရဲ့ တရုတ်ႅပည်သုိ႔ ၁၂-ႄကိမ်ေရာက်ရ႐ိခဲ႔ႅခင်းတုိ႔ဟာ ၙ႐စ်နုိင်ငံႅပည်သူမႀားထဲမ႐ာ ဥဒါန်းစကားအႅဖစ် အၙံ႔႐အႅပားႅပန်႔ပႍါးသႍားပါတယ်။
ဦးနုက ကႀံုဆန်၀တ်စံု၂-ႄကိမ်၀တ်ဆင်ဖူးသလို ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအငိလုိင်းကလဲ ႅမန်မာအ၀တ်အစား ၃-ႄကိမ်၀တ်ဆင်ဖူးတယ်၊ အဲဒီ့အရင်က၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်က တႅခားနုိင်ငံရဲ႔တုိင်းရင်းသား၀တ်စံု၀တ်ဆင်ႅခင်းကုိ ကႁန်ေတာ်တစ်ခါမ႐မေတႍ႔ဖူးဘူးလုိ႔ ဦးေရႎက ေႅပာဆုိပါတယ်။
၁၉၆၀-ႅပည်႔ၙ႐စ်ဧႅပီလက ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်းဟာ ႅမန်မာႅပည်သႄကၤန်ပႍဲမ႐ာ ပါ၀င််ဆင်နႎဲတုန်းက ႅမန်မာတုိင်းရင်းသား၀တ်စံုကုိ၀တ်ဆင်ခဲ႔တယ်။ ၁၉၆၁-ခုၙ႐စ်ဇန်န၀ါရီလက ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်းဟာ ႅမန်မာ႔တုိင်းရင်းသား၀တ်စံု၀တ်ဆင်ႅပီး ႅမန်မာ႔လႍတ်လပ်ေရးေန႔ဧည်႔ခံပႍဲသုိ႔တက်ေရာက်ခဲ႔ပါတယ်။ ေနာက်တစ်ေန႔မ႐ာ ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ဦးနုနဲ့အတူမၙၷေလးေရ႐းေဟာင်းႅမိဳ႔ႄကီးမ႐ာ ဧရာ၀တီႅမစ်ေပါၗလည်ပတ်တဲ႔အခါမ႐ာ ႅမန်မာတုိင်းရင်းသား၀တ်စံုကုိ ထပ်တခါ ၀တ်ခဲ႔ပါတယ်။ မစၨတာ-ဦးေရႎက ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်း ႅမန်မာတုိင်းရင်းသား၀တ်စံု၃-ႄကိမ်၀တ်ဆင်ႅခင်းဟာ ခႀူအင်လုိင်းရဲ့ ႅမန်မာနဲ႔ခႀစ်ႄကည်ရင်းၙ႐ီးမ႒၊ ႅမန်မာ႔ယဥ်ေကႀးမ႒ကုိ ေလးစားမ႒ကုိ ေဖါၗႅပထားပါတယ်။ ဦးနုေရာ ဦးေန၀င်းပါ ခႀူအင်လုိင်းနဲ႔ အေကာင်းဆံုးမိတ်ေဆႍေတႍႅဖစ်ႄကပါတယ်။
၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်းကႍယ်လႍန်တုန်းက ဦးေန၀င်းဟာ ႅမန်မာနုိင်ငံဆုိင်ရာတရုတ်သံရံုးသို႔လာေရာက်ႅပီး ၀မ်းနည်းေႅကာင်းသ၀ဏ်လႎာမ႐ာ လက်မ႐တ်ေရးထုိးတဲ့အခါ ၀မ်းနည်းေႄကကႍဲစႍာငုိေႄကႍးခဲ႔ပါတယ်။ ဦးေန၀င်းကမိမိသိရ႐ိနားလည်ေသာခႀူအင်လုိင်းေခါင်းစဥ်နဲ႔ေဆာင်းပါးတစ်ပုဒ်ကုိလည်း ေရးသားခဲ႔ႅပီး ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ခႀူအင်လုိင်ရဲ့ နုိင်ငံငယ််မႀားအေပါၗ ေလးစားမ႒ ခႀစ်ႄကည်ရင်းၙ႐ီးမ႒ကုိ မႀားစႍာခႀီးကႀဴးခဲ႔ပါတယ်လုိ႔ ဦးေရႎက ေႅပာဆုိခဲ႔ပါတယ်။
န႐စ်နုိင်ငံထိပ်သီးေခါင်းေဆာင်မႀား အႅပန်အလ႐န်လည်ပတ်ေနတဲ႔အခႀိန်အခါမ႐ာ န႐စ်နုိင်ငံအရပ်ဖက်အဖႍဲ႔အစည်းမႀားနဲ႔ႅမန်မာႅပည်ႅပန်တရုတ်အမႀိဳးသားမႀားက ၙ႐စ်နုိင်ငံခႀစ်ႄကည်ေရးလုပ်ငန်း အခန်းကဏၱမ႐ တက်တက်ႄကႍႄကႍပါ၀င်ေဆာင်ရႍက်ခဲ႔ပါတယ်။
ဦးနု ၀န်ႄကီးခႀုပ်တာ၀န်ထမ်းေဆာင်တဲ႔အခါမ႐ာ ၙ႐စ်နုိင်ငံအရပ်ဖက်သႍားလာမ႒မႀားစႍာရ႐ိပါတယ်။ တရုတ်နုိင်ငံဘဲေလးအကအဖႍဲ႔ ပထမအႄကိမ် ႅပည်ပမ႐ာ ႅပသေဖႀာ်ေႅဖခဲ႔တဲ႔နုိင်ငံဟာ ႅမန်မာနုိင်ငံဘဲႅဖစ်ပါတယ်။ ၙ႐စ်နုိင်ငံစီးပႍါးကုန်သႍယ်ေရးဘက်မ႐ာ ႅမန်မာႅပည်ႅပန်တရုတ်အမႀိဳးသားမႀားက အကႀိဳးႅပဳစႍမ်းေဆာင်ခဲ႔ႄကပါတယ်။ တရုတ်ႅပည်သစ်ထူေထာင်စက အသံုးမမႀားေသာနုိင်ငံႅခားဘာသာစကားကႁမ်းကႀင်သူနည်းပါးတဲ႔အခါမ႐ာ ႅမန်မာႅပည်ႅပန်တရုတ်အမႀိဳးသားမႀားက ႅမန်မာနုိင်ငံကုိ အမႀားဆံုးနားလည်တဲ႔အတႍက်ေႄကာင်႔ အကႀိဳးႅပဳစႍမ်းေဆာင်ေပးခဲ႔ႄကပါတယ်လုိ႔ ဦးေရႎက ေႅပာဆုိခဲ႔ပါတယ်။
ႅမန်မာနုိင်ငံမ႐ာ ေနထုိင်ခဲ႔တုန်းက ႅမန်မာႅပည်သူမႀားရဲ႔ ဗုဒၹဘာသာကုိေလးစားကုိးကႍယ်မ႒ဟာ မစၨတာ-ဦးေရႎကုိ မႀားစႍာဆႍဲေဆာင်ခဲ႔ပါတယ်။
ႅမန်မာ ႅပည်သူအမႀားစုက ဗုဒၹဘာသာကုိးကႍယ်ႅကပါတယ်။ ၀န်ႄကီးခႀုပ်-ဦးနုကလည်း ဗုဒၹဘာသာ၀င်တစ်ဦးႅဖစ်ပါတယ်။ စုေ၀းပႍဲတစ်ခုမ႐ာ ဘုန်းေတာ်ႄကီးတစ်ပါးကိုေတႍ႔တဲ့အခါ ဦးနုကခႀက်ခႀင်းဆုိသလုိပဲ ဘုန်းေတာ်ႄကီးကို ဦးခႀကန်ေတာ႔ခဲ႔တယ်။ အဲဒီလုိမႀိဳး တရုတ်ႅပည်မ႐ာ တစ်ခါမ႐ မေတႍ႔ဖူးဘူး။ ဦးနုဘုန်းႄကီးတစ်ပတ်ႄကာ၀တ်ခဲ့တုန်းက သကၤန်း၀တ်ထားတဲ႔ဓါတ်ပံုကုိလည်း သတင်းစာမ႐ာ ေတႍ႔ဖူးပါတယ်။ ခုအထိ ကႁန်ေနာ်မေမ႔ေပႀာက်ဘဲသတိရေနတုန်းပါလုိ႔ ဦးေရႎက ေႅပာပါတယ်။
လာမယ်႔ၙ႐စ်ဟာ တရုတ်-ႅမန်မာၙ႐စ်နုိင်ငံသံတမ်အဆက်အသႍယ်ထားရ႐ိခဲ႔တဲ႔ ၙ႐စ်၆၀-ႅပည့်ေႅမာက်န႐စ်ႅဖစ်ပါတယ်။ ၙ႐စ်နုိင်ငံအနာဂတ်သံတမန်ဆက်ဆံေရးဖႍံ႔ႅဖိဳးတုိးတက်မ႒နဲ႔ပတ်သက်ႅပီး မစၨတာ-ဦးေရႎက အခုအခါမ႐ာ တရုတ်-ႅမန်မာဆက်ဆံေရးအေႅခခံခုိင်ႅမဲေနပါတယ်။ ေနာင်မ႐ာ ထိပ်သီးေခါင်းေဆာင်မႀားအႅပန်အလ႐န်ခရီးလ႐ည်႔လည်တဲ႔အစဥ်အလာကုိ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းႅပီး စီးပႍါးေရးကုန်သႍယ်ေရးပူးေပါင်းေဆာင်ရႍက်မ႒ကုိ တဆင်႔တုိးခႀဲ႔ရမ႐ာႅဖစ်ပါတယ်။ ကႁန်ေနာ်႔အေနနဲ႔ တရုတ်-ႅမန်မာဆက်ဆံေရးအလားအလာအေပါၗ ယံုႄကည်မ႒ရ႐ိပါတယ်လုိ႔ ေႅပာဆုိခဲ႔ပါတယ်။